خبرهای ویژه

» آزمون سراسری 1400 » حافظه کوتاه مدت و مرور و یادگیری دروس

تاریخ انتشار : 2021/05/27 - 18:30

 کد خبر: 24947
 53 بازدید

حافظه کوتاه مدت و مرور و یادگیری دروس

شما می دونید چطوری میشه که بعضی ها بیشتر می تونند مطالب رو تو ذهنشون نگه دارند، ولی بعضی ها نه؟ آیا می دونید حافظه چیست و انواع حافظه رو می شناسید؟ با هم به بررسی انواع حافظه انسان ، نحوه عملکرد حافظه و راه های تقویت حافظه می پردازیم.  شناسایی انواع حافظه انسان حافظه […]

حافظه کوتاه مدت و مرور و یادگیری دروس

شما می دونید چطوری میشه که بعضی ها بیشتر می تونند مطالب رو تو ذهنشون نگه دارند، ولی بعضی ها نه؟

آیا می دونید حافظه چیست و انواع حافظه رو می شناسید؟

با هم به بررسی انواع حافظه انسان ، نحوه عملکرد حافظه و راه های تقویت حافظه می پردازیم. 



شناسایی انواع حافظه انسان



حافظه حسی : یعنی نگهداری موقت اطلاعات در اندام های حسی . مثل زمانی که یک لغت رو روی تخته کلاس می بینیم.
حافظه کوتاه مدت : یعنی ذخیره و پردازش اطلاعات به مدت بسیار کوتاه. مثل زمانی که لغت روی تخته رو بررسی می کنیم تا معنی اش رو متوجه بشیم.
حافظه بلند مدت : یعنی ذخیره سازی اطلاعات به منظور استفاده از اون ها در آینده. مثل زمانی که لغات رو حفظ کرده و اون ها رو سر امتحان به یاد میاریم.



پس به طور کلی میشه نتیجه گرفت:

حافظه حسی اطلاعات رو به صورت گذرا نگه می داره، حافظه کوتاه مدت اطلاعات رو تا زمانی نگه می داره که مورد استفاده باشه، مثل زمانی که هنوز مسئله ریاضی جدیدی به ما آموزش داده نشده است!

و حافظه بلند مدت اطلاعات رو برای همیشه نگه می داره. برای همینه که همه ما مسئله فیثاغورس رو همیشه به یاد خواهیم داشت.


چگونه اطلاعات به حافظه کوتاه مدت و بلند مدت انتقال می یابد؟



هنگامی که محرکی ( مثلا درس زیست شناسی ) در حافظه حسی ثبت میشه، می تونه تحت فرایند انتخاب و دقت ( یعنی مهم بودن و مورد علاقه بودن) قرار بگیره و به مرحله بالاتر حافظه وارد بشه. انتخاب یعنی اینکه ما همه محرک های محیطی رو نمی گیریم.

بلکه دست به انتخاب می زنیم و موضوعی که دوست داریم یا برامون مهمه رو می گیریم. در اینجا منظور از فرآیند دقت اینه که اگه محرکی انتخاب بشه و مورد توجه قرار بگیره، می تونه به مرحله بالاتر بره.

فرآیندهای بالاتر حافظه انسان عبارتند از: حافظه کوتاه مدت و حافظه بلند مدت



طبق تحقیقات راجب حافظه انسان می توان حافظه حسی رو به اتاق انتظار حافظه کوتاه مدت تشبیه کرد.

البته در مرحله تشکیل حافظه، امکان فراموشی وجود داره. یعنی گاهی اوقات قبل از اینکه لغات رو حفظ کنیم، با دیدن لغت جدید، لغت قبلی رو به طور کلی فراموش می کنیم. یادتون باشه که حافظه حسی ظرفیت نامحدودی داره؛ اما اطلاعات به مدت کوتاهی در اون باقی می مونند.

حافظه کوتاه مدت و مرور دروس


حافظه کوتاه مدت کلاس درس یا دفتر ذهن کار نامیده میشه. پس میشه اینطور گفت که در کلاس درس، همیشه درسی برای یادگیری هست که روی اون نوشته شده “برای امتحان مهم است” و ما برای خوندن اون وقت صرف می کنیم.

در واقع ما اون درس ها رو می خونیم، رد می کنیم و یا برای شب امتحان نگه می داریم. در اصل حافظه کوتاه مدت هم همین کار رو انجام میده.

یعنی بعضی از موارد و اطلاعات رو مورد توجه قرار میده، برخی دیگه رو بلافاصله رد می کنه و یا اینکه اطلاعات دریافتی رو برای مدتی نگه می داره.

کار حافظه کوتاه مدت انتخاب و پردازش اطلاعات جاری و ذخیره خاطرات برای مدت زمانی کوتاه است. به طوری که اصوات و تصاویر حداکثر ۳۰ ثانیه در حافظه کوتاه مدت باقی می مونند. پس نتیجه می گیریم وقتی سر کلاس درس هستیم، تنها گوش کردن به درس معلم کافی نیست.

بلکه برای اینکه مطالب درسی در دهن ما ثبت شوند، لازمه که تکرار و تمرین داشته باشیم. برای همینه که ما همیشه به دانش آموزان توصیه می کنیم که درس هر روز رو همون روز بخونند.

گنجایش حافظه کوتاه مدت خیلی محدوده. از طرف دیگه برای افزایش تعداد عناصری که بتونند در حافظه کوتاه مدت ما جای بگیرند، روش های زیادی وجود داره. یکی از این روش ها، گروه بندی یا قطعه قطعه کردن اطلاعات هست.

مثلا هنگامی که می خواهیم یک شماره تلفن ۱۱ رقمی مثل ۰۲۱۲۲۶۷۷۹۱۷ رو حفظ کنیم، شماره ها رو قطعه قطعه می کنیم. یعنی اون رو به صورت اعداد ۲ یا ۳ رقمی به خاطر می سپاریم. یعنی به این صورت ۹۱۷ – ۷۷ – ۲۲۶ – ۰۲۱

کد گذاری حافظه کوتاه مدت


اطلاعات به صورت دیداری و شنیداری در حافظه کوتاه مدت کد گذاری میشه.

روانشناسان این ویژگی رو نظام کد گذاری مضاعف نامیده اند. مثلا در درس زیست شناسی ، شما روش کارکرد مغز رو با “بررسی شکل” مغز راحت تر یاد می گیرید تا اینکه بخواهید کارکرد مغز رو با “مطالعه” اجزای اون به خاطر بسپارید.

از طرف دیگه، مغز شما برای پردازش کلماتی که می شنوید یا می خونید (مثل لغات زبان) از کد شنوایی استفاده می کنه. باید متذکر شد که اطلاعات هدایت شده به سوی حافظه کوتاه مدت یک راه بینایی و یک راه شنوایی در پیش می گیرند. وقتی می خواهید چیزی رو حفظ کنید، بهتره هر دو راه رو به کار بگیرید.

به عنوان مثال لغات انگلیسی زمانی بهتر در ذهن شما ثبت می شوند که هم از تصویر و هم از صدا استفاده کنید.

حافظه چند سطح دارد؟



برای اینکه بتونیم از حافظه کوتاه مدت به صورت کامل استفاده کنیم، به جای توجه به ویژگی های سطحی اطلاعات می تونیم معنای عمیق اون ها رو در نظر بگیریم.

به عنوان مثال در درس ادبیات کنکور برای حفظ تاریخ ادبیات و موندگاری در ذهن ، به جای اینکه فقط اطلاعات رو به صورت دیداری و سطحی وارد حافظه کنیم، می تونیم با مطالعه اهمیت و داستان اون نویسنده یا شاعر به تحلیل عمیق تری دست بزنیم.

این طوری سری بعد اسامی، تاریخ و آثار مشاهیر و نویسندگان رو بهتر به خاطر میاریم. پس زمانی که به معنای کلمات توجه می کنیم، ذهن ما در سطوح پردازش عمیق تری قرار می گیره و انتقال اطلاعات به حافظه بلند مدت آسون تر میشه. 

حافظه معنایی



در اولين نوع حافظه بلند مدت يعنی حافظه معنايی ، رویدادها و روابط اون ها ذخيره می شوند.

حافظه معنايی مانند فرهنگ لغات يا دايره المعارف مقدار زيادی اطلاعات منظم و قابل دسترس داره (مثل ماه های سال و جدول های رياضی). اطلاعاتی كه به این قسمت وارد میشه، مي تونه دووم پيدا كنه و توی دهن ما موندگار بشه و هم چنین با اطلاعات جدید مقايسه بشه.


حافظه رویدادی



دومين نوع حافظه بلند مدت يعنی حافظه رويدادی ، ويژگی زندگی نامه شخصی رو داره.

اين نوع حافظه اطلاعات مربوط به لحظه ها و مكان های به وقوع پیوستن رويدادهای زندگی رو شامل میشه.

سال ها پيش وقتی خوندن كلمه گربه رو ياد گرفتید، تلاش كردید تا اون رو با حيوانی كه اين كلمه با اون دلالت می‌‌ كنه پيوند بدید.

از اون زمان به بعد، كلمه گربه رو به دفعات غيرقابل محاسبه خونده ايد و اون معانی متعدد رو در حافظه معنايی خودتون ثبت كرده ايد. شما هر وقت اين كلمه رو می خونيد به اون معانی دسترس پيدا می كنيد.

اما اگه از شما بپرسند كه در چه تاريخ ها و در چه مكان هايی اين كلمه رو خونده ايد، مجبور خواهيد شد به حافظه رويدادی خودتون مراجعه كنيد و براي بازيابی اطلاعات ، با دشواری ‌مواجه خواهید شد.

حافظه بلند مدت ، مخزن خاطرات شما



برخلاف حافظه حسی و كوتاه مدت ، حافظه بلند مدت از نظر گنجايش و مدت نامحدوده.

( یعنی هر چقدر دوست داری مطلب و اطلاعات بفرست داخلش) حافظه بلند مدت اطلاعات رو براي مدت نامحدود نگه می داره و هرگز اشباع نمیشه.

با اين وجود، برای اینكه بتونیم اطلاعات موجود در اون رو بعدا به خاطر بیاریم، بايد اون ها رو سازماندهی کنیم.

همون طور که اگه می خواهيد يادداشت های سر كلاس، نوارها، كتاب ها و ساير وسايلتون رو به سرعت پيدا كنيد، بايد اون ها رو به شيوه مناسبی طبقه بندی و مرتب كنيد.

علاوه بر این، اطلاعات در جريان انتقال از حافظه كوتاه مدت به حافظه بلند مدت برچسب می خورند يا كد گذاری می شوند. اطلاعاتی كه به شیوه صحیح كد گذاری و طبقه بندی نشوند، به سختی پيدا خواهند شد. مثل كتابی كه توی یک كتابخونه بزرگ به درستی طبقه بندی نشده و سرجای خودش قرار نگرفته.

اگرچه ما می دونيم كه اين كتاب توی كتابخونه است، اما نمی تونيم پيداش كنيم. طبقه بندی صحیح و درست چيدن اطلاعات ، مثل چيدن اشيا به زمان و تلاش احتياج داره که در ادامه به بررسی راه های تقویت حافظه می پردازیم. 

راه های تقويت حافظه



خب بالاخره رسیدیم به قسمت جذاب و کاربردی تر این مقاله که می خواهیم روش هایی رو برای افزایش حافظه به شما معرفی کنیم. بعضی ها معتقدند كه برای تقويت حافظه بايد غذاهای مقوی بخورند. حتی برخی پدر و مادرها تصور می كنند كه اگه شكم بچه هاشون رو با انواع غذاهای مقوی مثل گوشت، ماهی، ميگو، گردو و… پر كنند، هوش دانش آموز بهتر میشه و بهتر درس می خونه. درحالی که اين تصور درست نيست.

در واقع كمبود مواد غذايی در هوش ، حافظه ، دقت و ميزان يادگيری دانش آموزان اثر منفی داره.

زيرا بچه گرسنه نمی تونه دقت داشته باشد و درسی رو كه می خونه به خاطر بسپاره. اما مواد غذايی زیاد توانايي های ذهنی رو افزايش نمیده. برای تقويت حافظه بايد روش های يادگيری موثر رو آموخت.

تقويت حافظه چيزی جز كاربرد راه های يادگيری بهتر نيست. در اينجا به تعدادی از این راهکارها اشاره می كنيم.

۱٫ برای تقویت حافظه مطالب رو مرور کنید


تكرار و مرور ذهنی برای يادآوری موجب میشه اطلاعات رو از حافظه كوتاه مدت به حافظه بلند مدت انتقال بدیم.

مثل زمانی که یک لغت رو بلند بلند تکرار می کنید تا معنی اش رو حفظ بشید. ممكنه خيال كنيد كه تكرار يك عمل مكانيكی هست و برای یادگیری خيلی مفيد نيست.

اما فراموش نكنيد كه با همين تكرار هست كه حروف و محاسبات عددی ساده رو ياد گرفته ايم. دانش آموزان ابتدایی املای كلمات رو بارها و بارها می نويسند تا اون ها رو یاد بگیرند.

هنر پيشگان سينما و تئاتر و هم چنین ژيمناست ها، به طور خستگی ناپذير برخی حركات رو تكرار می كنند تا از اون حرکات حافظه عملی تشكيل دهند.

پس از اینكه شما فرمول ها، اشعار يا ضرب المثل ها رو حفظ كرديد، به اين فكر می افتيد كه چه موقع اون ها رو به كار ببريد.

در ورزش فوتبال نيز، پس از اینكه بازيكن مسيرش رو حفظ كرد، به جای فكر كردن به مسیر، می تونه روی حريفانش تمرکز کنه.

۲٫ اطلاعات جدید رو با آموخته های قبلی مرتبط کنید


ارتباط دادن اطلاعات جديد با اطلاعات موجود در ذهن ، در واقع همون تكرار براي يكپارچه كردن اون هاست. ما معمولا با روش يكپارچه كردن، اطلاعات خودمون رو گسترش می دهیم.

مثلا كودكان ياد می گيرند كه حرف “پ” به “ب” شباهت داره؛ با اين تفاوت كه به جاي يك نقطه، سه نقطه داره.

يا حرف “چ” به “ج” شباهت داره و اون هم به جاي يك نقطه، سه نقطه داره. هم چنين كودكان ياد مي گيرند كه توپ فوتبال به توپ واليبال شباهت داره. اما كمی بزرگتر از اونه.

۳٫ برای داشتن حافظه قوی ، کمی غیرمعمولی باشید


محرك هايی كه از دور و بر خودشون جدا باشند، راحت تر در ذهن شما باقی می مونند. زيرا بيشتر به اون ها توجه می كنيم و اون ها نيز واكنش های هيجانی بيشتری ايجاد می كنند.

بنابراين اگه بتونيم با اطلاعات جديد تداعی های غيرمعمولی يا عجیب به وجود بیاریم، به راحتی خواهيم تونست اون ها رو به خاطر بسپاریم و در مواقع لازم احضارشون كنيم.

فرض كنيد می خواهيد به مغازه برويد و چند قلم مواد خوراكی بخريد.

برای جلوگيری از فراموشی می تونيد نخود رو به چشم ها، رشته رو به پلك ها، اسفناج رو به ابروها و هويج رو به بينی خودتون تشبيه كنيد و مطمئن باشيد كه لیست خرید رو فراموش نخواهيد كرد.

در خاتمه اگه ناراحت نمی شوید، گوجه رو به گونه ها و كلم قمری رو به سرتون تشبيه كنيد!

بیشتر بخوانید :

راه های کلیدی خود پذیری در دانش آموزان

برنامه ریزی روزهای آخر مانده کنکور

اردوی نوروزی ۱۴۰۰

۴٫ کلمات کلیدی ، کلیدی برای تقویت حافظه


روش كلمات كليدی به اين صورته كه يك كلمه شناخته شده رو با كلماتی كه می خواهيم به ذهن بسپاريم تداعی می كنيم. اين روش مخصوصا در يادگيری زبان انگلیسی کاربرد بیشتری داره.

۵٫ علائم اختصاری بسازید


علائم اختصاری يعنی حروف اول كلمات رو برداریم و با اون ها يك يا چند كلمه بسازیم.

مثلا برای یادگیری ترتيب هفت رنگ مرئی (قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، نيلی و بنفش) كلمه “قنز سانب” رو به یاد داشته باشید که از حروف اول این رنگ ها تشکیل شده.

براي به ياد داشتن سه حرف عله يا حروف مضارعت در درس عربی ، به ترتیب كلمات “وای” و “اتين” رو یادتون باشه.

برای حفظ عبارات طولانی مثل “نيروی انتظامی جمهوری اسلامی ايران”و “نيروی زمينی ارتش جمهوری اسلامی ايران” علائم اختصاری ناجا و نزاجا رو حفظ کنید. و بالاخره به جای عبارت “شماره استاندارد بين المللی كتاب” كلمه شابك رو كه در قسمت شناسنامه هر كتاب وجود داره حفظ كنید.


برچسب ها : , , , , , , ,
دسته بندی : آزمون سراسری 1400 , صفحه نخست , مشاوره و برنامه ریزی , مقالات روانشناسی , مقالات مشاوره ای , کنکور 1401 , کنکور سراسری , گزارش , یادداشت
ارسال دیدگاه

*

code